گزارش بازدید از کارخانجات قند قزوین

به همت «گروه دانش شاخص بازار سرمایه» و همکاری کانون نهادهای سرمایه گذاری ایران، فعالان بازار سرمایه در روز پنج شنبه ۲۰ دی ماه ۱۳۹۷ از کارخانجات قند قزوین بازدید کردند.

دو نشست آشنایی با شرکت و جلسه پرسش و پاسخ در حالی برگزار شد که در میانه این دو نشست، حاضران از بخش های مختلف کارخانه بازدید کردند.

مهمترین نکات مطرح شده در دو نشست به این شرح است:

*** کارخانه با ظرفیت اسمی مصرف روزانه دو هزار تن چغندر در سال ۱۳۴۵ به بهره برداری رسیده و ظرفیت با اجرای طرح توسعه در سال ۱۳۸۲ به سه هزار تن ارتقاء پیدا کرده است. طرح توسعه با اخذ تسهیلات ۲۰ میلیون یورویی از صندوق ذخیره ارزی به انجام رسیده است.

*** شرکت زیرمجموعه بنیاد مستضعفان بوده و در سال ۱۳۹۴ به بخش خصوصی واگذار شده است. شرکت «بازرگانی پویاگستردنیا» که متعلق به برادران علیجانی است، خریدار شرکت بوده است. این مجموعه چند سال قبل تر، شرکت قند هکمتان را نیز خریداری کرده بود. بخش خصوصی در زمان خرید قند هکمتان، کارخانه ای با ظرفیت جذب ۳۰ هزار تن چغندر تحویل گرفته که در زمان حاضر، این عدد به بیش از ۳۵۰ هزار تن رسیده است. از زمان خرید کارخانجات قند قزوین نیز اصلاحات موثری در روند مالی و تولید این شرکت صورت گرفته از جمله آن که با تزریق سرمایه، بدهی های بانکی روند نزولی به خود گرفته و هم اکنون به صفر نزدیک شده است.

*** شرکت به علت موقعیت بسیار خوب جغرافیایی که نزدیک ترین کارخانه تولید شکر به پایتخت است، بازار فروش مطلوبی دارد و قیمت های فروش نیز بهتر از سایر کارخانجات مشابه در سطح کشور است. برای محصول فرعی تفاله نیز به علت وجود دامداری های صنعتی متعدد در استان قزوین، شرایط فروش خوب است. محصول جانبی ملاس نیز برای الکل سازی به فروش می رسد.

*** قند قزوین پیش بینی کرده در سال ۹۷ موفق به جذب بیش از ۳۶۶ هزار تن چغندر شود. بیشترین میزان جذب از استان خوزستان است و به ترتیب، استان های قزوین، کرمانشاه و آذربایجان نیز در رتبه های بعد تامین چغندر شرکت قرار دارند. نکته بسیار بااهمیت آن است که در زمان اجرای طرح توسعه شرکت در سال ۸۲، تولید چغندر در استان قزوین حدود ۳۰۰ هزار تن بوده اما این عدد امسال به کمتر از ۹۰ هزار تن رسیده است. شرکت البته پیش بینی کرده سال آینده در مساحت ۱۸۰۰ هکتار از زمین های استان چغندر کاشته شود و حدود ۱۳۰ هزار تن از این محصول تحویل کارخانه شود.

*** به دو علت مشکلات کم آبی و افزایش دمای هوا در تابستان، عیار چغندر از سال ۱۳۹۰ رو به کاهش بوده است. عیار در این سال در حالی ۱۶٫۰۲ درصد به صورت متوسط بوده که در سال جاری به ترتیب برای چغندر پاییزه و بهاره ۱۴٫۰۹ و ۱۴٫۹۴ درصد بوده است. ضریب استحصال چغندر پاییزه نیز ۸۵٫۱ درصد پیش بینی شده در حالی که این ضریب برای چغندر بهاره ۸۲٫۷ درصد بوده است. ضریب استحصال در سال جاری نسبت به سال گذشته بهبود داشته است.

*** به دو علت اعتصاب کامیون داران و بارش باران، تحویل چغندر در سال جاری کاهش داشته که آمارهای آن در افت تولید شکر چغندری این شرکت و سایر شرکت های صنعت بازتاب یافته است. کارخانجات امسال در ۱۰ روز نخست دوره بهره برداری که دوره ای بسیار حساس است، با توقف خط تولید روبرو بوده اند که اعتصاب ها علت آن بوده است. پیش بینی شده شرکت در سال مالی جاری به تولید ۴۴ هزار و ۸۰۱ تن شکر چغندری برسد در حالی که این عدد در سال گذشته ۵۴ هزار تن بوده است.

*** شرکت به دنبال ارتقای بهره وری نیروی انسانی خود است اما بیکاری بالا در منطقه و فشارهای موجود موجب می شود تعدیل نیرو با دشواری زیادی روبرو باشد. بنابراین تلاش ها بر افزایش فعالیت متمرکز است تا بهره وری نیروی انسانی بالا رود.

*** روند درآمدزایی شرکت از زمان حضور بخش خصوصی روند رشد بسیار مطلوبی داشته به گونه ای که شرکت از درآمد فروش ۱۲۹ میلیارد تومانی سال ۹۵، امسال بر آن است به پیش بینی فروش ۲۲۰ میلیارد تومانی برسد. شرکت تا پایان پاییز که دوره نه ماهه به پایان رسیده، موفق شده ۱۷۶ میلیارد تومان درآمد فروش را محقق کند. پیش بینی شده سود خالص امسال به ۳۶٫۹ میلیارد تومان برسد در حالی که سود خالص در سال ۹۵ برابر با ۱۴٫۸ میلیارد تومانی بوده است.

*** اهم برنامه های آینده شرکت «تامین مطلوب مواد اولیه»، «کاهش دوره تعمیرات»، «رفع گلوگاه های تولید»، «استفاده بهتر از زمین های شرکت»، «فعالیت در بازار سرمایه» و «افزایش ظرفیت تولید» است.

شرکت برای تامین مطلوب مواد اولیه، تمرکز خود را برای افزایش جذب چغندر از استان قزوین قرار داده چون کرایه های حمل چالشی بزرگ برای تامین چغندر است. دوره تعمیرات اما می باید به گونه ای بهینه شود که شرکت در دوره ۱۰۰ روزه اوج جذب چغندر، بتواند به ظرفیت روزانه ۳۰۰۰ تنی را مورد استفاده قرار دهد. تبدیل سوخت کوره از کک به گاز نیز از برنامه های مهم در دستور کار است.

شرکت دارای ۱۵۰ هکتار زمین است که هم اکنون زیر کشت است اما استقرار صنایع تبدیلی در این زمین ها در دست مطالعه است تا با تبدیل کار به کشت و صنعت، ارزش افزوده بالاتری ایجاد شود. قند قزوین همچنین در نظر دارد ظرفیت روزانه جذب را ظرف سه سال آینده به چهار هزار تن ارتقاء دهد چون با توجه به تولید فراوان چغندر پاییزه در استان خوزستان، ظرفیت روزانه شرکت می باید به حداکثر خود برسد. گفتنی است در زمان اجرای طرح توسعه، بخشی از خطوط تولید به ظرفیت جذب روزانه ۵ هزار تن نیز ارتقاء یافته که هماهنگی تمامی روند تولید با این ظرفیت، شرکت را به بزرگترین کارخانه قند و شکر کشور تبدیل می کند.

*** خطوط تولید شرکت در زمان اوج جذب چغندر می باید در حداکثر ظرفیت باشند. این روند به خصوص برای نیمه نخست سال حیاتی است چون در دمای هوای بیش از ۲۰ درجه سانتیگراد، امکان دپو چغندر پایین است و بنابراین ضایعات در زمان گرما بالاست.

*** استان قزوین دشتی حاصلخیز برای کشت دارد. کشاورزان به سوی کاشت محصولاتی می روند که بتوانند پول فروش آن ها را سریع تر دریافت کنند. بنابراین کشت صیفی جات که فروش خوبی در بازار دارد یا کشت گندم که با خرید تضمینی دولت روبرو است، تهدیدی برای کاهش کشت چغندر است که بعضا با تاخیر پرداخت پول روبرو است. با توجه به موقعیت صنعت شکر که تعیین قیمت خرید چغندر و قیمت فروش شکر از سوی دولت صورت می گیرد، اعلام به موقع قیمت هایی مناسب موجب افزایش انگیزه کشت چغندر می شود.

گفتنی است ارزش زمین های کشاورزی در استان قزوین بالا است و به همین علت، کاشت در زمین های استیجاری به صرفه نیست. ضمن آن که با تغییر نسل ها، زمین ها میان ورثه تقسیم می شود که خرد شدن زمین ها بر خروجی کشت تاثیر منفی دارد.

*** قرارداد با کشاورزان به منظور پیش خرید محصول در بهمن و اسفندماه هر سال منعقد و تحویل محصول از مهرماه شروع می شود. شرکت بذر مورد نیاز را به کشاورزان تحویل می دهد و برای تحویل محصول به گونه ای ضمانت می گیرد که کشاورزان خود ضامن یکدیگر می شوند.

*** چغندر ۷۵ درصد بهای تمام شده تولید را شامل می شود.

*** ایجاد واحد قندسازی در شرکت صرفه اقتصادی ندارد. پیش از این تجربه ایجاد این واحد در قند هکمتان با شکست روبرو شد. واحدهای قندسازی با اتوماسیون بسیار پایین و نیاز بالا به نیروی انسانی روبرو هستند و به علت آن که کشورهای معدودی همچون ایران قند مصرف می کنند، فن آوری قندسازی ارتقاء نیافته است. بنابراین قندسازی در واحدهای بسیار کوچک و زیرپله ای با سرمایه گذاری های بسیار اندک صورت می گیرد. ضمن آن که شرکت های معتبر در تولید رعایت قوانین بهداشتی را می کنند اما واحدهای زیرپله ای به میزان زیاد از بلانکت استفاده می کنند که موجب سفیدی بیش از اندازه قند می شود و محصول را بازارپسندتر می کند. در صورت نظارت های جدی بهداشتی بر مصرف بلانکت، امکان دارد تولید قند برای کارخانجات سودآور شود.

*** برخلاف دیدگاه های رایج، بازار شکر در جهان بسیار پایدار است و موقعیتی رو به رشد دارد. مصرف سرانه شکر در کشور ۳۲ کیلوگرم است که این عدد در اروپا ۴۵ و در آمریکا بیش از ۶۰ کیلوگرم است. از مصرف سرانه داخلی، دو کیلوگرم مصرف خانگی و ۳۰ کیلوگرم شکر به مصرف صنعتی می رسد. در ایران امکان جایگزینی محصولات ارزان تر رقیب شکر نیست. در آمریکا به علت فراوانی ذرت، فروکتوز ارزان تولید می شود.

*** میانگین بازدهی هر هکتار تولید چغندر در استان قزوین حدود ۵۰ تن است که ارتقایی بیش از دو برابری نسبت به ۱۵ سال پیش یافته است. در آذربایجان اما این عدد به ۸۰ تا ۹۰ هکتار می رسد که این کشت را برای آن منطقه بسیار اقتصادی می کند. ستاد احیای دریاچه ارومیه به دنبال آن بود که کشت چغندر را در آذربایجان ممنوع کند اما نبود اشتغال جایگزین و درآمد بسیار خوب کشت چغندر، این برنامه را به موفقیت نرساند.

*** آزادسازی قیمت مواد اولیه و محصول به سود کارخانه ها ارزیابی می شود چون توان تولید بهینه تر و با هزینه کمتر را فراهم می کند.

*** وضعیت آب در قزوین و نیمه غربی کشور هنوز بحرانی نیست اما این بحران در استان های خراسان و فارس چشمگیر است و کارخانجات شکر آن مناطق نیاز به برنامه ریزی جدی برای این اتفاق دارند.

*** چغندر در ایجاد مطلوب تناوب کشت نقشی اساسی دارد و حتی در صورت میل کشاورزان به کشت محصولات دیگر، کشت چند سال یک بار چغندر به بهره وری کشت زمین ها کمک می کند.

*** علی رغم افت تولید، شرکت های صنعت در سال جاری با روند خوب فروش روبرو بوده اند که علت آن، اعلام به موقع و یکپارچه قیمت فروش شکر در اواخر تابستان بوده است.

*** قیمت محصولات فرعی در سال جاری رشد قابل توجهی یافته به گونه ای که تفاله با قیمت حدود دو برابری و ملاس با قیمت حدود سه برابری به فروش رسیده است.

*** حدود ۲۵۰ هزار خانوار در کشور با این صنعت در ارتباط اند و برای افزایش قیمت تضمینی خرید چغندر تلاش می کنند.

*** مطابق اعلام مراجع جهانی، مصرف هر هکتار زیرکشت چغندر در ایران می باید ۱۸ هزار مترمکعب آب باشد اما هم اکنون این عدد به طور متوسط ۲۳ هزار مترمکعب است.

*** تنها وابستگی این صنعت به خارج کشور، تامین بذر است. این اتفاق در سال جاری و در تنگنای تامین ارز، به چالشی جدی بدل شد که بخش کشاورزی کشور می باید در بلندمدت به فکر رفع این چالش باشد.

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *